รวมศัพท์ไพ่นกกระจอกญี่ปุ่น
posted on 21 May 2009 17:51 by kotorichan in MahjongChart รวมคำศัพท์ไพ่นกกระจอกญี่ปุ่น
ไหนๆช่วงนี้กระแสของซากิกำลังบูม เราก็ต้องดันให้มันดังๆ ขึ้นไปใช้มั้ยล่ะ เห็นว่ามีหลายคนเริ่มหันมาสนใจเล่นไพ่นกกระจอกกันมากขึ้นเพราะเรื่องนี้(ผมก็ด้วย) ก็เลยได้ไอเดียทำเป็นสมุดศัพท์ซะเลย
ถามว่าต้องจำได้ทั้งหมดถึงจะเล่นได้? ไม่ใช่อย่างนั้นเลยครับ แต่เผื่อท่านใดที่ไปอ่านในหนังสือการ์ตูน หรือเห็นในเกมส์แล้วเกิดสงสัยว่ามันคืออะไรจะได้ใช้อ้างอิงความหมายได้
วิธีการหาจะเป็นการหาตามตัวอักษรครับ เช่น ต้องการดูความหมายของคำว่า ron ก็ให้คลิกที่ ら行
หรือถ้าไม่สะดวกก็กด Ctrl + F พิมพ์หาได้เลยครับ
========================
:: Menu ::
========================
青天井【アイテンジョウ】 aitenjou
ถ้าแปลตรงตัวก็คงจะแปลว่า "เพดานของสีฟ้า" แต่นี่เป็นรูปแบบการนับแต้มแบบหนึ่งโดยอาศัยการคำนวนแต้มจากสูตร แต้มพื้น = Fu x 2^(2+han) เพียงอย่างเดียวในการคิดแต้ม ซึ่งต่างจากกฏปกติเนื่องจากกฏปกติแต้มเมื่อถึง Limit ซึ่งเป็นไปตาม han ที่ทำได้ ก็จะมีแต้มระบุไว้ตายตัวเช่น Baiman แต้มพื้นก็จะเป็น 4000 แต้ม
แต่ถ้าใช้กฎการนับแต้มแบบ Aitenjou แต้มที่ได้จะมีความแตกต่างจากแบบธรรมดามาก ยกตัวอย่างเช่น กรณีลูกชนะด้วย แต้ม 40 fu, 8 han
ในกรณีที่ใช้กฎปกติ 8 han --> Baiman ได้ แต้ม 4000 x 4 = 16000 แต้ม
แต่ถ้าใช้กฎพิเศษ
แต้มพื้น = 40 x 2^10 = 40960 x 4 = 163840 ---> 163900 (ปัดให้เต็มร้อย)
*ปัจจุบันไม่นิยมใช้กฏนี้แล้ว
赤五筒子【アカウーピン】 aka-uu-pin
ไพ่เลข 5 สีแดง ซึ่งถ้าเก็บได้จะมีค่าเท่ากับ 1 โดร่า
和了【アガリ】 agari
เป็นคำที่ใช้ขานเวลาที่ไพ่ของเราชนะได้แล้วตามเงื่องไขการชนะ หากเป็นการชนะโดยการเก็บไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งลงมาจะเรียกว่า ロンアガリ (Ron-Agari) แต่ถ้าหากจับขึ้นมาได้เองแล้วชนะจะเรียกว่า ツモアガリ (Tsumo-Agari)
*บางทีก็นิยมเรียกว่า ホーラ (Hoo-ra)
アガリ放棄【アガリホウキ】 agarihouki
แปลตรงตัวคือ "สละอาการิ"
เป็น สภาพที่ไม่อาจจะอาการิได้ซึ่งเกิดจากความผิดพลาดในการเล่น ที่เกิดขึ้นจากการเล่นเช่น ลืมจั่วไพ่ทำให้ไพ่บนมือมีไม่ครบ ซึ่งในกรณีนี้หากตรวจพบ จะถือว่าคนนั้นไม่สามารถที่จะเรียกไพ่จากใครได้อีก และหากจบรอบโดยไม่มีการอาการิก็จะถือว่าได้ noten ซึ่งต้องโดนปรับไปตามระเบียบ
アガリ止め【アガリヤメ】 agariyame
เป็นกฎเสริมกล่าวคือ ในกรณีที่เจ้ามือเอาชนะในรอบสุดท้าย และคนที่แต้มกำลังนำอยู่เป็นเจ้ามือ เจ้ามือมีสิทธิตัดสินใจขอจบเกมส์ได้ทันที
Ps. ผมว่ากฎนี้ไม่ค่อยยุติธรรมยังไงไม่รู้ ในกรณีที่แต้มไม่ห่างกันมากเจ้ามือก็ยังมีสิทธิแพ้ได้นะผมว่า
頭【アタマ】 atama
ในภาษาญี่ปุ่นแปลว่า "หัว", "หน้าผาก" แต่ในไพ่นกกระจอก จะหมายถึง "คู่" (ไพ่ที่เหมือนกัน 2 ใบ)
頭跳ね【アタマハネ】 atamahane
เป็นกฎแบบหนึ่ง ซึ่งจะตรงข้ามกับกฎ Double-Ron กล่าวคือ หากเกิดการ Ron พร้อมกัน 2 คน จะถือว่า คนที่อยู่ใกล้คนที่ทิ้งในทิศทวนเข็มนาฬิกาได้ไพ่ที่ทิ้งเพื่อชนะไป
*บางทีก็เรียกกฏนี้ว่า 上家取り(kamichadori): ซ้ายกว่าได้กินก่อน (ในการเล่นไพ่นกกระจอก ผู้เล่นที่นั่งทางซ้ายจะเรียกว่า kamicha)
当たり牌【アタリハイ】 atarihai
หมายถึง ไพ่ที่ทำให้อาการิได้
後づけ【アトヅケ】 atozuke
แปลตรงตัว "เอาไว้ทีหลัง" ความหมายก็ตามนั้นครับ เป็นเทคนิคการเล่นโดยเน้นการเรียกไพ่ตั้งแต่ๆ ตาแรก ซึ่งบนมือยังไม่มียาคุเลยแม้แต่น้อย หลังจากนั้นจึงค่อยเล็งเลือกยาคุที่จะใช้จบเอาทีหลัง
アリアリ ariari
แปลว่า "มีสิมี" ไม่ใช่คาถาเรียกไพ่ อะไรหรอกครับ แต่มันเป็นชื่อกฎยอมให้มีการเล่น guitan ได้ กฎตรงข้ามกับกฎนี้ก็ึิคือ nashinashi (ไม่มี้ไม่มี)
合わせ打ち【アワセウチ】 awaseuchi
หนึ่งในวิธีป้องกันไม่ให้คู่ต่อสู้ชนะ โดยการทิ้งไพ่ตามคนเล่นก่อนหน้า
暗槓【アンカン】 ankan
อาจเรียกง่ายๆ ว่า "คั่งปิด" คือการเรียกคั่งในเทิร์นของตัวเอง โดยไพ่ทั้ง 4 ที่ทำการคั่งนั้นเป็นไพ่ที่หยิบขึ้นได้เองทั้งหมด
เนื่องด้วยการคั่งปิดไม่ถือว่าเป็นการเรียกไพ่ เพราะฉะนั้นในกรณีที่เราไม่เคยเรียกไพ่มาก่อนเลย หลังจากที่เราคั่งมืดเราอาจจะของสั่งริจจิได้ (เพราะถือว่าหน้าไพ่ปิดอยู่)
暗刻【アンコウ】 ankou
เรียกง่ายๆ ว่า "ตองปิด" หมายถึง ชุดตองที่ได้จากการหยิบขึ้นมาเอง
安全牌【アンゼンパイ】 anzenpai
pai ในที่นี้แปลว่า "ไพ่" ไม่ได้แปลว่า "หน้าอก" หรอกนะ หมายถึง ไพ่ปลอดภัย คือทิ้งไปแล้วไม่โดน ron เรียกสั้นๆ ว่า Anpai
一向聴【イーシャンテン】 iishanten
คำนี้ใช้กันอยู่บ่อยครั้ง เป็นคำที่ใช้เรียกชุดไพ่บนมือที่ต้องการไพ่อีกเพียงแค่ 1 ใบ ก็จะสามารถ tenpai ได้
一翻縛り【イーハンシバリ】 iihanshibari
กฎทั่วไปของไพ่นกกระจอกญี่ปุ่น นั่นคือจะชนะได้จะต้องมีอย่างน้อย 1 ยาคุ
一鳴き【イチナキ】 ichinaki
"เรียกตาแรก" เรียกไพ่ใบที่แรกที่ทิ้งลงมา โดยไม่คำนึงว่าจะเหลืออีกกี่ใบในกอง เป็นวิธีที่นิยมใช้กันมากในการเล่น guitan และ fanpai
一発消し【イッパツケシ】 ippatsukeshi
"ดับสิ้นอิปปัตสึ" ไม่ใช่ท่าไม้ตายอะไรหรอกครับ แต่เป็นการเรียกไพ่ในตาที่เกิดการริจจิ ส่งผลทำให้คนที่ริจจิอดได้อิปปัตสึทันที
ウマ uma
ปกติแต้มทุน (genten) ของผู้เล่นแต่ละคนจะอยู่ที่ 30000 แต้ม เมื่อจบเกมส์จะนำเอาแต้มที่เหลืออยู่มาลบกับ 30000 จากนั้นจะทำการปัดให้อยู่ใกล้กับ 1000 ที่อยู่ใกล้ที่สุด เพื่อคำนวนคะแนนสุทธิอีกทีเช่น หากได้ 35100 จะได้ค่าความต่างเป็น +5100 ซึ่งพอปัดจะได้ +5000 ซึ่งคิดเป็นคะแนน +5
อุมะเป็นกฎที่เริ่มมาผู้เล่นทุกคนจะนำแต้มของตนเองคนละ 5000 แต้มมาใส่ในกองกลางที่เรียกว่า "โอกะ" ทำให้เริ่มต้นมาทุกคนจะมีแต้มอยู่ 25000 หลังจากที่เล่นจบ ใครมีแต้มสูงที่สุดจะได้กองกลาง(โอกะ) ไปครอบครอง จากนั้นก็ให้ทำการคิดคะแนนสุทธิตามปกติ
ตัวอย่างเช่นเมื่อเล่นจบ
A:40800(+15800)
B:27000(+2000)
C:14400(-10600)
D:17800(-7200)
แต้มหลังจากเอากองกลางให้คนชนะ
A:60800(+35800)
B:27000(+2000)
C:14400(-10600)
D:17800(-7200)
คำนวณคะแนนสุทธิ(ค่าความต่างจากต้นทุน 30000 แต้ม)
A:61000(+31)
B:27000(-3)
C:14000(-16)
D:18000(-12)
*ในวงเล็บคือคะแนนสุทธิ ซึ่งเมื่อนำมารวมกันจะได้ 0 เสมอ
裏ドラ【ウラドラ】 uradora
โดร่าตัวล่าง คือไพ่ตัวล่างทุกตัวที่อยู่ใต้ไพ่โดร่าที่ถูกเปิด จะถูกเปิดขึ้นหลังจากที่มีคนที่ขานอาการิโดยที่มีการริจจิด้วย
オーペン立直【オーペンリーチ】 open riichi
กฎของบางท้องที่ที่เมื่อริจจิแล้วให้ทำการเปิดไพ่ทั้งหมดบนมือออกมาให้ผู้เล่นทุกคนได้ดู และเมื่อชนะจะได้ 2 han (ดูแล้วไม่คุ้มไงก็ไม่รู้)
オーラス All Last
หมายถึง เกมส์รอบสุดท้าย เช่น ในกรณีเล่นแบบ 半荘(Hanchan) ก็คือรอบใต้ 4
オカ oka
เป็นกองเดิมพันตามกฎ uma ปกติเล่นกันที่ 5000 แต้ม เมื่อเล่นจบผู้ชนะจะได้กองกลางนี้ไปครอบครอง
客風【オタカゼ】 otakaze
แปลตรงตัวคือ "ลมแขก" หมายถึงไพ่ลมที่เมื่อทำเป็นชุดตองแล้วไม่ทำให้เกิดยาคุ fanpai (คือไม่ใช่ลมรอบ หรือ ลมทิศตนเอง) เช่น เล่นรอบใต้ แล้วนั่งเป็น ทิศตะวันออก otakaze ก็คือ ไพ่ลมทิศเหนือ กับ ทิศตะวันตก
追っかけリーチ【オッカケリーチ】 okkake riichi
เมื่อริจจิแล้วมีคนอื่นริจจิสู้ด้วย
親【オヤ】 oya
เรียกง่ายๆ ว่า "เจ้ามือ" เป็นคนที่นั่งอยู่ตำแหน่งลมทิศตะวันออก มีความสามารถหลายๆ อย่าง ที่ดีกว่าลูกมือ เช่น ซึ่งเมื่ออาการิจะได้รับแต้มเยอะกว่าลูกมือ 1.5 เท่า เป็นต้น
親流れ【オヤナガレ】 oyanagere
"โอยะไหล" คือการที่เจ้ามือเปลี่ยนมือเป็นผู้เล่นคนถัดไป เมื่อรอบนั้นไม่มีการอาการิ และเจ้ามือไม่ tenpai คนที่จะได้เป็นเจ้ามือคนถัดไปคือคนที่นั่งอยู่ทางขวามือของเจ้ามือคนเดิม
おりる oriru
มีไพ่ที่อาการิได้แล้วไม่ขานอาการิ แต่กลับทิ้งไพ่ที่ปลอดภัยลงมาแทน
加槓【カカン】 kakan
"คั่งเพิ่ม" หรือ "คั่งเสริม" ซึ่งเกิดจากเรียกไพ่ด้วยการ pon มาก่อนหน้านั้น หลังจากนั้นจั่วได้ไพ่ที่เคย pon มา จะสามารถสั่งคั่ง เปลี่ยนให้ชุดตองที่เคยเปิดไป กลายเป็นชุดคั่งได้ และจะได้จับไพ่จากกองเสริม (rinshanhai) เหมือนเรียกคั่งตามปกติ
数え役満【カゾエヤクマン】 kazoeyakuman
ยาคุมังที่เกิดจากการทำแต้มได้ตั้งแต่ 13 han ขึ้นไป
上家【カミチャ】 kamicha
หมายถึง ผู้เล่นที่นั่งอยู่ในทิศลมที่อยู่เหนือกว่า หรือกล่าวอีกนัยคือ ผู้เล่นที่นั่งอยู่ฝั่งซ้าย นั่นเอง
ปกติทิศการเล่นในไพ่นกกระจอกญี่ปุ่นจะเป็นแบบนี้
ตะวันออก -> ใต้ -> ตะวันตก -> เหนือ
* ทิศเหนือกว่า -> ทิศต่ำกว่า
ซึ่งทิศทางการวนในการเล่นก็จะเป็นตามลำดับข้างต้น
カモ kamo
ในภาษาญี่ปุ่นแปลว่า "เป็ด" หรือ "พวกไม่ฉลาด" ในวงไพ่นกกระจอก เป็นคำใช้เรียกคนที่เล่นแพ้ทุกตา
空切り【カラギリ】 karagiri
การแกล้งทำเป็นเปลี่ยนไพ่ที่จั่วขึ้นมากับไพ่บนมือ แท้ที่จริงแล้วไพ่ทั้งสองใบนั้นคือไพ่ใบเดียวกัน
仮東【カリトン】 kariton
ปกติก่อนจะเลือกว่าใครจะได้เป็นโอยะ จะมีการเลือกที่นั่งว่าใครจะได้นั่งตำแหน่งไหน ด้วยการจับทิศของที่นั่งครับ ซึ่ง kariton หรือ "โอยะสมมุติ" คือคนที่นั่งอยู่ตำแหน่ง "ที่นั่งทิศตะวันออก" นั่นเอง
槓【カン】 kan
ชุดไพ่ที่ประกอบด้วยไพ่ชนิดเดียวกัน 4 ใบ
ซึ่งสามารถทำได้จาก
1. มีชุดตองอยู่บนมืออยู่แล้ว จับได้เองอีก 1 ใบ เรียกว่า 暗槓 (ankan: คั่งมืด)
2. มีชุดตองอยู่บนมืออยู่แล้ว แล้วคู่ต่อสู่ทิ้งไพ่ใบสุดท้ายลงมา แล้วสั่งเรียก
3. สั่ง pon ได้ชุดตองเปิดไปแล้ว พอเล่นต่อไปจั่วได้ไพ่ใบสุดท้าย ซึ่งเป็นไพ่ใบเดียวกับชุดตอง เรียกการคั่งแบบนี้ว่า 暗槓 (kakan: คั่งเพิ่ม)
ซึ่งการคั่งแบบที่ 2, 3 จะถือว่าเป็นการเรียก นั่นหมายถึงหน้าไพ่เปิดแล้ว
槓裏【カンウラ】 kan-ura
การเปิดโดร่าหลังการคั่ง
完先【カンサキ】 kansaki
ย่อมาจาก 完先付け(kansakizuke) ซึ่งเป็นกฎเสริม
ซึ่งกฎนี้จะยอมรับให้อาการิได้ถ้า เข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งจากนี้
เงื่อนไข 1 ไพ่ที่เรียกในตาแรกเป็นส่วนประกอบของยาคุที่ใช้จบเกมส์
เงื่อนไข 2 ไพ่ที่ปิดอยู่บนมือเป็นตัวกำหนดยาคุ
และมีข้อจำกัดคือ
1. ห้ามเล่นหน้า guitan (ถ้าจะเล่น tanyao ต้องเล่นหน้าปิดเท่านั้น)
2. ไม่มียาคุที่ไม่ต้องพึ่งการเรียงหน้า ได้แก่ rinshankaihou, chankan, haitei, hootei
3. ห้ามเล่นฟุริเทนริจจิ ไม่ว่าจะเป็น ฟุริเท็นจากการทิ้งเอง หรือ แกล้งปล่อยไม่อาการิ เมื่อจบรอบถ้าตรวจพบจะโดนปรับ (chombo)
ตัวอย่าง
สมมุติมีไพ่
2m3m4m 3s3s6s7s และ
เรียกไพ่ชุดแรกเป็น 4p5p6p และชุดที่สองเรียก ตองมังกรแดง
ถ้าเล่นตามปกติหากเราจั่ว หรือ รอเก็บ 5s หรือ 8s ก็จะชนะด้วยยาคุ fanpai(ตองลมรอบ/ลมทิศ หรือ มังกร) แต่ถ้าเล่นตามกฎนี้จะถือว่ามือเราตายแล้วเนื่องจาก
ผิดเงื่อนไขทั้ง 2 ข้อ
"ไพ่ที่เรียกในตาแรกไม่ใช่ยาคุที่ใช้ในการจบเกมส์" (เนื่องจาก 4p5p6p ไม่เกี่ยวกับยาคุที่ใช้ในการจบเกมส์)
"ไพ่ที่อยู่บนมือไม่ใช่ตัวกำหนดยาคุที่ใช้ในการจบเกมส์" (เนื่องจากเราเรียกมังกรแดงไปเรียบร้อยแล้ว)
ในกรณีเดียวกันนี้ถ้ารอให้มังกรแดงขึ้นมามาเอง ก็จะสามารถจบเกมส์ได้ เพราะเข้าเงื่อนไขที่ 2
ที่นี้ในกรณีตัวอย่างแบบเดิมแต่ถ้าลำดับไพ่ที่เรียกในตาแรก เป็นตองมังกรแดง แล้วตามด้วยการเรียก 4p5p6p แบบนี้เราสามารถจบด้วย fanpai ได้เพราะเข้าเงื่อนไขที่ 1
ยังมีรายละเอียดยิบย่อยกับกฎนี้อีกนิดหน่อย อย่างถ้าเกิดรอหลายตัว หากมีไพ่ที่รอสักตัวทำให้อาการิไม่ได้ ก็จะถือว่า หน้าไพ่ดังกล่าวตายด้วย กฎนี้แข่งจริงก็ไม่นิยมใช้กันครับ
嵌張待ち【カンチャンマチ】 kanchan-machi
การรอไพ่เข้าชุดเรียงที่รอตัวตรงกลาง เช่น มี 1, 3 แล้วรอ 2 เป็นต้น ดูหัวข้อ taa-tsu ประกอบ
槓ドラ【カンドラ】 kan-dora
โดร่าที่เปิดขึ้นหลังจากการคั่ง
九種九牌【キュウシュキュウハイ】 kyuushu-kyuuhai
การที่ไพ่ yaochuu (ไพ่ 1,9 กับ อักษร) ขึ้นมาบนมือตั้งแต่ 9 ชนิดขึ้นไป (จาก 13 ชนิด) ในครั้งแรกที่มีการจั่วไพ่ ซึ่งผู้เล่นสามารถขอล้มไพ่ มีผลทำให้จบรอบ และโอยะเปลี่ยนตำแหน่งไปเป็นคนถัดไปทันที
ps. ถึงจะบอกว่าเป็นกฎที่สร้างขึ้นมาเพื่อช่วยเหลือคนที่ได้ไพ่ที่เล่นยาก แต่เท่าที่สังเกตหลายคนมักจะไม่ขอล้ม เพราะมักจะเล็งเล่นทำหน้าโหดๆ เช่น โคคุชิมุโซว
局【キョク】 kyoku
ในที่นี้แปลว่า "รอบ" ปัจจุบันในการเล่นไพ่นกกระจอก นิยมเล่นตามกฎ 半荘(Hanchan) คือเล่นครึ่งรอบ (เล่นเฉพาะลมตะวันออก กับ ใต้เท่านั้น) ซึ่งถ้าเล่นตามกฎ hanchan จะมี 8 รอบ คือ ตะวันออก มี 4 รอบ, ใต้ 4 รอบ
食い下がり【グイサガリ】 gui-sagari
การที่ยาคุมีแต้มลดลง 1 han เนื่องจากมีการเรียกไพ่
食い断【グイタン】 guitan
การเล่นหน้า tanyao (หน้าที่มีแต่เลข 2-8) โดยมีการเรียกไพ่ ด้วยความง่ายในการเล่น ทำให้หลายคนมองว่าเป็นหน้าไพ่ที่เหมาะแก่การตัดเกมส์คู่ต่อสู้เป็นอย่างมาก ถึงกระนั้นมีบางกฎที่ไม่อนุญาตให้เล่นหน้านี้
形式聴牌【ケイシキテンパイ】 keshiki-tenpai
"เท็นไปตามพิธี" คือการเท็นไป โดยไม่มียาคุที่ใช้ในการจบ มีบางกฎที่ไม่ถือว่าหน้านี้เป็นเท็นไป บางคนก็เท็นไปแบบนี้เรียกว่า keiten
原点【ゲンテン】 genten
แต้มทุน ปกติคือ 30000 แต้ม
現物牌【ゲンブツハイ】 genbutsuhai
ไพ่ล่าสุดที่ถูกทิ้งมาในเกมส์
刻子【コウツ】 koutsu
ไพ่ชุดตอง
การกำหนดยาคุตั้งแต่ก่อนจะอาการิ ดูหัวข้อ kansaki ประกอบ
先自摸【サキヅモ】 sakizumo
คือการจั่วไพ่ขึ้นมาก่อนคนที่อยู่ก่อนหน้าจะทิ้งไพ่ ถือว่าเป็นการเล่นผิดกฎอย่างร้ายแรง เนื่องจากหากมีการเรียกไพ่จะทำให้ลำดับการจั่วเปลี่ยนไป ซึ่งมีผลให้คนที่จั่วได้เปรียบเพราะได้เห็นไพ่ของคนอยู่ถัดจากคนที่เรียกไปเรียบร้อยแล้ว
晒す【サラス】 sarasu
การเปล่งเสียงเพื่อเรียกไพ่อันได้แก่ pon (เรียกมาทำชุดตอง), chii(เรียกมาทำชุดเรียง), kan(เรียกมาทำชุดคั่ง)
三元牌【サンゲンパイ】 sangenpai
ไพ่มังกร 3 ชนิด ได้แก่ 白(ฮาคุ - มังกรขาว), 発(ฮัตสึ - มังกรหยก), 中(จูว - มังกรแดง)
散家【サンチャ】 sancha
หมายถึงผู้เล่นที่เป็นลูกมือ
三家和【サンチャホー】 sanchahoo
การขาน ron พร้อมกัน 3 คน มีผลทำให้จบรอบโดยไม่มีใครชนะ และเปลี่ยนตำแหน่งเจ้ามือ
三倍満【サンバイマン」 sanbaiman
แต้มที่ได้เมื่อทำแต้มได้ 11 - 12 han ถ้าเป็นลูกมือจะได้แต้มรวม 24000 แต้ม แต่ถ้าเป็น เจ้ามือจะได้แต้มรวม 36000 แต้ม
洗牌【シーパイ】 shiipai
แปลตรงตัวคือ "ล้างไพ่" ความหมายก็เช่นนั้นเลย
下家【シモチャ】 shimocha
ตรงข้ามกับ kamicha(上家) หมายถึง ผู้เล่นที่นั่งอยู่ในทิศฝั่งรอง หรือ อีกนัยคือผู้เล่นที่นั่งอยู่ทางขวามือ
西入【シャニュウ】 shanyuu
กรณีเล่นตามกฎ hanchan(เล่นครึ่งรอบ) แล้วปรากฏว่าผู้เล่นทุกคนยังมีคะแนนไม่เกิน 30000 จะมีช่วงรอบตะวันตกอีก 4 รอบให้เล่น
シャンポン待ち【シャンポンマチ】 shanponmachi
คือการเท็นไป ที่มีไพ่ที่รอเป็นคู่อยู่ 2 คู่ หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ การรอให้ได้ชุดตองอีกคู่แล้วชนะ
数牌【シュウハイ】 shuuhai
ไพ่เลข ซึ่งมีอยู่ 3 ชุด ได้แก่ ชุดมัง(ตัวหมื่น), ชุดพิน(จุด) และก็ชุดโซว(ไผ่)
順子【シュンツ】 shuntsu
"ชุดเรียง" หมายถึง ไพ่ที่มีตัวเลขเรียงกัน 3 ใบ เช่น 234, 567, 789
小牌【ショウハイ】 shouhai
คำที่ใช้เรียกชุดไพ่บนมือที่เกิดจากความผิดพลาดในการเล่น ส่งผลให้จำนวนไพ่มีน้อย ไม่พอให้อาการิ ดู agarihouki ประกอบ
生牌【ショウパイ】 shoupai
"ไพ่ใหม่" ใช้เรียก ไพ่ที่ยังไม่เคยถูกทิ้งลงมาเลยสักครั้ง ตามหลักแล้วถือว่าเป็นไพ่ที่อันตราย ไม่เหมาะแก่การทิ้ง
自風【ジカゼ】 jikaze
ความหมายตรงตามตัวอักษรคือ "ลมประจำทิศของตนเอง" เมื่อสามารถรวบรวมทำเป็นชุดตอง ก็สามารถเล่นจบได้ด้วยยาคุ fanpai (1 han)
地獄待ち【ジゴクマチ】 jigokumachi
แปลตรงตัวคือ "การรอแบบนรก" ความหมายของมันก็คือ การรอคู่ (Tanki-machi) โดยที่ไพ่ที่รอมาเข้าคู่ เคยมีการทิ้งไปแล้ว 2 ใบ นั่นก็คือ ใบที่รออยู่เป็นใบสุดท้าย ซึ่งถ้าโชคร้ายไพ่ใบนั้นดันไปเข้าชุดบนมือของใครเข้า ก็แทบจะเรียกว่า "อด"
自家【ジチャ】 jicha
เป็นคำใช้เรียกแทนตนเอง
字牌【ジハイ】 jihai
บางทีเรียก "Tsuu-pai" หมายถึงไพ่อักษร มีอยู่ 7 ชนิดคือ ลมประจำทิศ 4 ทิศ และ ไพ่มังกร 3 ชนิด
雀頭【ジャントウ】 jantou
สภาพที่ไพ่ขึ้นมาเป็น atama
雀牌【ジャンパイ】 janpai
หมายถึง ตัวไพ่ ของไพ่นกกระจอก ทั้งชุดนี้หนักพอควรเลยครับ
雀力【ジャンリョク】 janryoku
ย่อมาจาก 麻雀の力量 (mahjong no rikiryou) "ระดับความสามารถในการเล่นไพ่นกกระจอก"
四開槓【スーカイカン】 suu-kai-kan
"เปิดคั่ง 4 รอบ" เป็นชื่อของกฎทั่วไป ที่กำหนดให้รอบนั้นจบลงโดยที่ไม่มีใครชนะ(เจ้ามือเปลี่ยน) เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในรอบที่มีคนตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป เรียกคั่งรวมครบ 4 ครั้ง ผลคือจะทำให้ไม่มีไพ่ในกองเสริมให้จั่ว แต่จะมีกรณียกเว้นคือ ถ้าการเรียกคั่งทั้ง 4 ครั้ง เกิดจากผู้เล่นคนเดียว ในกรณีนี้คนๆ นั้นกำลังรอคู่สุดท้าย เพื่อจะจบเกมส์ด้วยยาคุมัง su-kantsu (ได้ยากมากๆ)
四風子連打【スーフォンツレンター】 suu-fontsu-rentaa
"ทิ้งสี่ลมต่อเนื่อง" เป็นชื่อของกฎทั่วไป กล่าวคือ หากในตาแรกผู้เล่นทุกคนทิ้งไพ่ลมลงมาเหมือนกันทั้งหมด ให้ถือว่ารอบนั้นจบโดยไม่มีใครชนะ(เจ้ามือเปลี่ยน)
捨牌【ステハイ】 sutehai
ความหมายตรงตัวเลยคือ "ไพ่ทิ้ง" ใช้เรียกไพ่ที่ถูกทิ้งลงมาบน 河(hou - ที่ทิ้งไพ่)
染め手【ソメテ】 somete
"มือย้อมสี" หมายถึงการที่ไพ่ทั้งมือมีไพ่เป็นสีเดียวกันทั้งมือ นิยมใช้เรียกไพ่บนมือของผู้เล่นที่กำลังทำการเก็บไพ่ทำยาคุ 混一色(Hon-i-so: ไพ่เลขชุดเดียว + ไพ่ชุดอักษร/2-3 han), 清一色(chin-i-sou: ไพ่เลขชุดเดียวทั้งมือ/5-6 han)
搭子【ターツ】 taa-tsu
ไพ่อีก 1 ใบที่ขาดไปสำหรับทำชุดเรียง (shuntsu) แยกออกเป็น 3 ลักษณะที่พบได้ คือ
1. 両搭子（リャンターツ: ryantaa-tsu）ไพ่ที่ใช้เข้าชุดที่รอสองข้าง
2. 嵌搭子（カンターツ: kantaa-tsu） ไพ่ที่ใช้เข้าชุดที่รอตรงกลาง ได้แก่ไพ่ตั้งแต่ 2 - 8
3. 辺搭子（ヘンターツ: hentaa-tsu） ไพ่ที่ใช้เข้าชุดที่รอตรงริม มีเพียง 2 ใบคือ 3, 7
多牌【ターハイ】 taahai
เป็นคำตรงข้ามกับ 小牌(shouhai) หมายถึง การมีไพ่เกินกว่าจำนวนที่กำหนดไว้ ปกติไพ่บนมือจะมี 13 ใบ (มี 14 เฉพาะเมื่อตอนหยิบจากกอง หรือ เรียกมาเข้าชุด) ถ้าตรวจพบจะโดนปรับแต้ม (chombo)
対局【タイキョク】 taikyoku
หมายถึง การเล่น/แข่งไพ่นกกระจอก
高目【タカメ】 takame
"เล่นของสูง" หมายถึงการที่เท็นไปแล้วมีไพ่ที่รออยู่หลายตัว แต่เลือกเล็งขนะด้วยไพ่ที่ได้คะแนนสูง การเล่นแบบนี้ต้องพึงระวังไว้เสมอว่าจะติด furiten ตัวอย่างการเล่นแบบนี้เช่น
มีไพ่
2m3m4m 3s4s5s6s7s 2p3p4p 7p7p
จะเห็นว่าไพ่ชุดนี้รอ 3 ใบ คือ 2s, 5s หรือ 8s ก็จะขานอาการิได้ทันที ซึ่งการเล่นแบบ takame ก็คือการเล็งเก็บยาคุที่มีแต้มสูงๆ อย่างในกรณีนี้คือ รอเก็บ 2s จะได้แต้มดีที่สุด เพราะจะทำให้ได้ยาคุ 三色同順(Sanshokudoujun: ชุดเรียงที่มีเลขเหมือนกัน 3 ชุด และแต่ละชุดเป็นไพ่ต่างชนิดกัน)
แต่การเล่นแบบนี้เสี่ยงต่อการติด ฟุริเท็นมาก จากตัวอย่างเดิม เผอิญเราจั่วได้ 8s ขึ้นมาเอง และด้วยความโลภ เรากลับไม่สนใจปล่อย 8s ทิ้งไปโดยไม่ยอมขานอาการิ มือเราจะติด furiten ทันที (ดู furiten เพิ่มเติม)
多面張【タメンチャン】 tamenchan
สภาพเท็นไปที่มีไพ่ที่รออาการิอยู่หลายตัว นักเล่นที่มีประสบการณ์ + ใจเย็นมักจะเล็งเลือกอาการิด้วยไพ่ที่ทำให้ได้แต้มสูงๆ (ดู takame ประกอบ)
単騎待ち【タンキマチ】 tanki-machi
ใช้เรียกการเท็นไปที่รอการชนะด้วยการรอคู่ (รอ atama)
断么九牌【タンヤオハイ】 tanyao-hai
ไพ่ทันเยา แปลตรงตรงคือ "ไพ่ที่ไม่ใช่ไพ่เยา" ในไพ่นกกระจอกญี่ปุ่นจะมีไพ่ 2 ใบคือ Tanyao และ Yao
1. Yao หรือ Yaochuuhai คือไพ่เลข 1 กับ 9 รวม 6 ชนิด + ไพ่อักษร รวม 7 ชนิด รวมทั้งหมด 13 ชนิด 52 ใบ
2. Tanyao คือไพ่เลข 2 - 8 รวม 21 ชนิด 84 ใบ
大明槓【ダイミンカン】 daiminkan
เป็นลักษณะของการคั่งเปิด(明槓: minkan) ที่เกิดจากการเรียกไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งลงมารวมกับชุดตองที่มีบนมือ คั่งเปิดอีกชนิดหนึ่งคือ kakan (ดู kakan, kan ประกอบ)
打牌【ダハイ】 dahai
"ตบไพ่" ในไพ่นกกระจอก หมายถึง การทิ้งไพ่
ダブ東【ダブトン】 dabu-ton
"เบิ้ลลมตะวันออก" การที่ผู้เล่นตำแหน่งลมทิศตะวันออก เล่นในรอบตะวันออกพอดี ซึ่งถ้ามีตองลมทิศตะวันออก จะได้ han เพิ่มอีก 1 han
สำหรับลมอื่นๆ ก็มีเช่นกัน ได้แก่ ダブ南(dabu-nan: เบิ้ลลมใต้), ダブ西(dabu-chaa: เบิ้ลลมตะวันตก), ダブ北(dabu-bei: เบิ้ลลมเหนือ)
*กรณีเล่นแบบ hanchan จะไม่มีรอบตะวันตก กับ เหนือ
ダブル役満【ダブルヤクマン】 Double Yakuman
หน้าไพ่ยาคุมังชนิดพิเศษที่ได้คะแนนเพิ่มเป็น 2 เท่าของยาคุมังปกติ เช่น 四暗刻単騎待ち(Suu-an-kou-tanki-machi: ยาคุตองปิด 4 ตัว ที่ตัวที่รอตัวสุดท้ายเป็นการรอคู่), 国士無双 แบบรอ 13 ใบ เป็นต้น
ダブル栄和【ダブルロン】 Double Ron
กฎที่อนุญาตให้มีมีการขาน ron พร้อมกัน 2 คน ผู้เล่นที่เป็นคนทิ้งไพ่ จะต้องเสียให้กับผู้เล่นทั้งสองคนที่ ron
黙聴【ダマテン】 damaten
"เท็นไปเงียบ" แต่คนไทยคงนิยมเรียกว่า "รอน้อคมืด" หมายถึงการรออาการิโดยไม่ขานริจจิ เป็นกลยุทธ์ที่นิยมใช้ให้ฝ่ายตรงข้ามตายใจทิ้งไพ่มาให้เก็บ บ้างก็เรียกการเล่นแบบนี้ว่า 闇聴(yamiten: เท็นไปมืด)
断トツ【ダントツ】 dan-totsu
คำย่อของ 断然トップ(นำห่าง) หมายถึง ใช้เรียกผู้เล่นที่มีคะแนนทิ้งห่างจากผู้เล่นคนอื่นๆ มาก
断ラス【ダンラス】 dan-Last
คำย่อของ 断然ラス(โดนนำห่าง) ความหมายตรงข้ามกับ dan-totsu
チー chii
เป็นคำที่ใช้เปล่งออกมาเวลาจะเรียกไพ่มาเข้าชุดเรียง ซึ่งเรียกได้จากผู้เล่นที่อยู่นั่งอยู่ทางซ้าย (kamicha) เท่านั้น
起家【チーチャ】 chiicha
ใช้เรียกแทนโอยะในเกมส์แรก
搶槓【チャンカン】 chankan
"ชิงคั่ง" การ ron จากไพ่ที่คู่ต่อสู้จะนำไปทำคั่งเพิ่ม (ดู kakan) เป็นหนึ่งในยาคุแต้ม 1 han
中張牌【チュウチャンパイ】 chuuchanpai
"ไพ่ห้อยตรงกลาง" ความหมายเดียวกับ tanyao-hai
長考【チョウコウ】 choukou
ความหมายตามตัวอักษร "คิดนาน" คือ การใช้ความคิดเป็นเวลานานในการเล่นในตานั้นๆ
チョンボ chombo
การปรับแต้มเมื่อมีการเล่นผิดกติกา
積み込み【ツミコミ】 tsumikomi
เป็นรูปแบบการเล่นโกงแบบหนึ่งโดยการแอบเรียงไพ่ตอนตั้งกำแพงไพ่
積み棒【ツミボウ】 tsumibou
"กองไม้" หมายถึง ไม้ฮอนบะ ซึ่งเป็นไม้ 100 แต้มที่จะใช้นับแต้มโบนัสที่จะได้รับ ตามกฎปกติจะให้โบนัส 300 แต้มต่อ 1 อัน จำนวนของไม้นี้จะเพิ่มขึ้นเมื่อเข้าเงื่อนไขใดเงื่อนไขหนึ่งต่อไปนี้
1. เจ้ามือไม่แพ้ (ดู renchan ประกอบ)
2. จบรอบโดยไม่มีใครชนะ (ดู ryuukyoku ประกอบ)
*บางกฏไม่ถือว่ากรณีที่ 2 ได้ไม้ฮอนบะเพิ่ม อันนี้แล้วก็แล้วแต่จะตกลงกัน
และจะลดกลับไปเป็น 0 เมื่อ มีคนที่ไม่ใช่เจ้ามือเป็นคนอาการิ
ปกติการเรียกชื่อรอบจะมีการบอกจำนวนไม้ฮอนบะปัจจุบันด้วย เช่น 東一局二本場 อ่านว่า "ton-ikkyoku ni honba" หมายถึง รอบตะวันออก 1/ 2 ฮอนบะ
自摸【ツモ】 tsumo
มี 2 ความหมายคือ
1. คำที่ใช้ขานเวลาจะอาการิโดยไพ่ที่หยิบมาจากกองด้วยตัวเอง (ดู Agari ประกอบ)
2. การจั่วไพ่จากกำแพง
自摸切り【ツモギリ】 tsumogiri
การเลือกทิ้งไพ่ที่จั่วขึ้นมาได้
自摸和了【ツモアガリ】 tsumoagari
การอาการิด้วยการหยิบไพ่ขึ้นมาได้เอง
手出し【テダシ】 tedashi
การทิ้งไพ่ใบอื่นที่ไม่ใช่ไพ่ที่จั่วขึ้นมาได้ (คำตรงข้าม tsumogiri)
手牌【テハイ】 tehai
หมายถึง ไพ่บนมือ
聴牌【テンパイ】 tenpai
สภาพที่รอไพ่อีกเพียงตัวเดียวก็จะได้ไพ่ครบชุดที่ทำให้อาการิได้
点跳ね【テンパネ】 tenpane
"แต้มโดด" หมายถึงการทำแต้มฟุในหลักหน่วยได้ 2 ฟุขึ้นไป มีผลทำให้ฟุในหลักสิบถูกปัดขึ้นอีก 1 เช่น
ทำแต้มได้ 32 fu จะมีค่าเท่ากับทำได้ 40 fu บ้างก็เรียกว่า 符跳ね(fuhane)
出和了【デアガリ】 deagari
"อาการิแบบดึงแต้ม" การอาการิโดยการเก็บไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งลงมา (ความหมายเดียวกัน Ron)
出親【デオヤ】 de-oya
โอยะมือแรกของเกมส์ (ความหมายเดียวกัน Chii-cha)
デバサイ debasai
ย่อมาจาก 出場所最高 "การดึงแต้มจากคนที่ได้คะแนนสูงสุดในขณะนั้น" ด้วยการ ron
対子【トイツ】 toitsu
สภาพทีไพ่เกิดเป็นคู่
対子手【トイツテ】 toitsute
ใช้เรียกชุดไพ่บนมือที่มีลักษณะจับกันเป็นคู่ๆ ซึ่งมักจะนำไปสู่การเล่นหน้า 七対子(chii-toitsu: คู่ 7 ตัว), 対々和(Toitoihou: ได้ชุดตองทั้ง 4 ชุด)
対子場【トイツバ】 toitsuba
ใช้เรียกรอบที่มีไพ่คู่(Toitsu) หรือ ตองปิด(Ankou) ออกมาบ่อย
対面【トイメン】 toimen
ใช้เรียกผู้เล่นที่นั่งอยู่ตรงข้ามกับตนเอง มี 2 คู่ ได้แก่ ตะวันออก - ตะวันตก, ใต้ - เหนือ
トップ top
คนที่ได้คะแนนสูงสุดตอนที่เล่นจบ
トップ目【トップメ】 Top-me (ท็อปเมะ)
ผู้เลนที่กำลังได้คะแนนสูงสุดในขณะนั้น
飛び【トビ】 tobi
"ปลิว" สภาพที่คะแนนติดลบ ซึ่งตามกฎปกติกำหนดให้จบเกมส์ทันที เมื่อมีใครคนใดคนหนึ่ง Tobi
*บ้างก็เรียกว่า ドボン(Dobon)
東場【トンバ】 tonba
คนที่นั่งอยู่ทิศตะวันออก สำหรับทิศอื่นก็เรียกคล้ายๆ กัน ได้แก่ 南場(namba), 西場(chaaba), 北場(beiba) ซึ่งเป็นทิศ ใต้ ตะวันตก เหนือ ตามลำดับ
東風戦【トンプウセン】 tonpuusen
เรียกกฎการเล่นที่มีการเล่นเฉพาะรอบตะวันออกเพียงอย่างเดียวเท่านั้น (เล่นแค่ 4 รอบ)
東ラス【トンラス】 ton-Last
หมายถึงรอบตะวันออก 4 ของทิศอื่นๆ ก็เรียกในแนวเดียวกัน
ドラ dora
ไพ่ที่ช่วยเพิ่มแต้มให้ 1 han ทันทีเมื่ออาการิ
ドラ表示牌【ドラヒョウジハイ】 dora hyouji hai
"ไพ่โดร่าตัวที่เปิด" ใช้ในการกำหนดว่าตัวโดร่าในการเล่นรอบนี้เป็นตัวอะไร
流し満貫【ナガシマンガン】 nagashi mangan
หนึ่งในยาคุพิเศษ เกิดจากการที่ผู้เล่นคนนั้นทำการทิ้งไพ่ Yao (ไพ่ 1,9 หรือ อักษร) ทุกตา และไม่มีใครเรียกจนกระทั่งจบเกมส์โดยที่ไม่มีใครขานอาการิ ผู้เล่นคนนั้นจะถือว่าได้ยาคุ nagashi mangan ซึ่งมีค่าเท่ากับการทำ tsumo ด้วยคะแนนระดับ mangan
鳴く【ナク】 naku
"เรียก" หมายถึง การเรียกไพ่ (ดู sarasu ประกอบ) ซึ่งเมื่อทำการเรียกแล้วจะถือว่าหน้าไพ่เปิดโดยปริยาย (ดู fuuro เพิ่มเติม)
南場【ナンバ】 namba
ตัวแหน่งผู้เล่นที่นั่งทิศใต้ (ดู tonba ประกอบ)
二鳴き【ニナキ】 ni-naki
"เรียกครั้งที่ 2" ใช้เรียกวิธีการเรียกไพ่ ที่ปฏิเสธการเรียกไพ่ที่เพิ่งตกลงมาเป็นใบแรก แต่ไปเรียกไพ่ที่ตกลงมาใบที่สองแทน เป็นวิธีที่นิยมใช้เมื่อต้องการรักษาให้หน้าไพ่ของตัวเองให้ปิดอยู่
不聴【ノーテン】 No-Ten
สภาพที่ไม่เท็นไป เมื่อจบรอบโดยที่ไม่มีใครขานอาการิ จะต้องโดนปรับแต้ม
不聴親流れ【ノーテンオヤナガレ】 No-Ten Oya-nagare
"โนเท็น เจ้ามือไหล" การจบรอบโดยที่ไม่มีใครขานอาการิ แล้วไพ่ของเจ้ามืออยู่ในสภาพ No-Ten ส่งผลให้จบรอบ และเจ้ามือเปลี่ยนเป็นคนถัดไป
不聴罰符【ノーテンバップ】 No-ten Bappu
"แต้มปรับตอนโนเท็น" แต้มที่ผู้เล่น no-ten ต้องเสียให้ ผู้เล่นที่ ten-pai ดังนี้
ไม่เท็นไปเลย ไม่เกิดอะไรขึ้น
เท็นไป 1 คน ได้จากคนที่ โนเท็น คนละ 1000 แต้ม รวมได้ 3000 แต้ม
เท็นไป 2 คน ได้จากคนที่ โนเท็น คนละ 1500 แต้ม โดยให้แบ่งไปคนละ 1500 แต้ม
เท็นไป 3 คน คนที่ไม่เท็นไปจ่ายให้คนที่เท็นไป คนละ 1000 แต้ม
เท็นไปหมดเลย ไม่เกิดอะไรขึ้น
คิดง่ายๆ คือ ให้คนที่ไม่เท็นไป แบ่งจ่ายรวมให้ครบ 3000 แล้วคนที่เท็นไปก็แบ่งแต้ม 3000 ตรงนี้คนละเท่าๆ กัน
延べ単【ノベタン】 nobetan
"คู่ยืด" การรอไพ่อาตามะแบบ 2 ฝั่ง
เช่น
มีไพ่ 3456 จะเห็นว่าได้ 3 หรือ 6 ก็จะทำให้ไพ่ชุดนี้กลายเป็น เรียง 1 ชุด + อาตามะ
牌【ハイ】 hai
หมายถึง ตัวไพ่ในการเล่นไพ่นกกระจอก
海底牌【ハイテイハイ】 haiteihai
"ไพ่ก้นสมุทร" หมายถึง ไพ่ใบสุดท้ายของกำแพงจั่วไพ่ ซึ่งถ้าจั่วแล้วอาการิได้ จะทำให้ได้ยาคุพิเศษ 1 han ที่มีชื่อว่า 海底摸月(haiteimooyue: ช้อนเงาจันทร์)
配牌【ハイパイ】 haipai
ย่อมาจาก 配られる牌(kubarareru hai) "ไพ่ที่ถูกจ่าย" ใช้เรียกชุดไพ่ที่ได้รับมาตอนเริ่ม
牌譜【ハイフ】 haifu
บันทึกการเล่นเพื่อให้ทราบพัฒนาการของการเล่น
裸単騎【ハダカタンキ】 hadakatanki
"คู่เปลือย" คือ สภาพที่เกิดจากการเรียกไพ่มาทำชุดเปิด 4 ชุด ทำให้บนมือเหลือไพ่ 1 ใบเพื่อรอคู่
跳満【ハネマン】 haneman
ระดับของแต้มที่ได้จากการทำแต้มได้ 6 - 7 ฟุ ในกรณีที่เป็นเจ้ามือจะได้แต้มรวม 18000 แต่ม แต่ในกรณีลูกมือจะได้ 12000 แต้ม
半荘【ハンチャン】 hanchan
หน่วยวัดจำนวนรอบของเกมส์ ที่เล่นเพียงครึ่งรอบของการเล่นแบบเต็ม(荘: chan)
ในไพ่นกกระจอกมีระบบของรอบเป็นดังนี้
Picture From Saki Ep01
倍満【バイマン】 baiman
ระดับของแต้มที่ได้จากการทำแต้มได้ 8 - 10 ฮัง ในกรณีที่เป็นเจ้ามือจะได้แต้มรวม 24000 แต่ม แต่ในกรณีลูกมือจะได้ 16000 แต้ม
罰符【バップ】 bappu
แต้มลงโทษ ได้แก่ การเล่นผิดกติกา / no-ten
八連荘【パーレンチャン】 paa-renchan
"8 รอบติด" เป็นกฎเสริมแล้วแต่จะตกลงกัน มีหลักว่า "ให้ถือว่าถ้าเจ้ามืออาการิได้ติดต่อกันจนครบ 8 รอบ" ให้ถือว่าในครั้งที่ 8 มีคะแนนเท่ากับทำยาคุมังได้
包則／包【パオ】 pao
คำว่า 包 pao เป็นภาษาจีน แปลว่า ผู้รับหน้าที่เสียเงิน （責任払い）
เป็นกฏพิเศษแบบหนึ่ง ที่จะเปลี่ยนรูปแบบของการเสียแต้ม โดยผู้ที่ทิ้งให้เรียก แม้ว่าในตอนท้ายจะไม่ได้เป็นคนที่ทิ้งให้อาการิ หรือ อย่างใดก็ตาม แต่จะต้องจ่ายเนื่องจากมีส่วนทำให้คนๆ นั้นชนะได้
กฎนี้นิยมใช้กับยาคุมังที่อนุญาตให้มีการเรียกไพ่ได้ เช่น daisangen, daisuushii, suukantsu
โดยเงื่อนไขการจ่ายจะเป็นอย่างนี้
1. ชนะโดยการ ron คนที่เป็นคนทิ้งให้เรียก + คนทิ้งโง่(ทิ้งให้ ron) แบ่งกันจ่าย
2. ชนะโดยการ tsumo คนทิ้งให้เรียกทุกคนแบ่งกันจ่าย
引き【ヒキ】 hiki
ใช้บอกระดับของโชคในการจับไพ่ให้ได้ไพ่ที่ต้องการ เช่น 引きが強い[hiki ga tsuyoi: จั่วเทพ], 引きが弱い[hiki ga yowai: จั่วกาก]
引っ掛け立直【ヒッカケリーチ】 hikkake riichi
"ริจจิลวง" การประกาศริจจิโดยไพ่ที่เล็งเป็นไพ่ที่ทุกคนคิดว่าน่าจะปลอดภัยแล้ว เช่น การรอแบบนรก (jigoku machi)
平場【ヒラバ】 hiraba
"กระดานเรียบ" คือ สภาพที่บนกระดานไม่มีฮอนบะสะสม (ดูรายละเอียดฮอนบะในหัวข้อ tsumibou)
副露【フーロ】 fuuro
"มือเปิด" คือสภาพที่เกิดจากผู้เล่นได้ทำเคยทำการเรียกไพ่ด้วยการ (chii, pon, kan) จากคู่ต่อสู้
風牌【フォンパイ】 fompai
หมายถึง ไพ่ลม มีอยู่ทั้งหมด 4 ทิศได้แก่ 東(ton: ตะวันออก), 南(nan: ใต้), 西(chaa: ตะวันตก), 北(bei: เหนือ)
振り込む【フリコム】 furikomu
"ทิ้งโง่" คือ ทิ้งไพ่ให้คนอื่นอาการิ คนที่ทิ้งโง่จะต้องเป็นผู้รับผิดชอบจ่ายให้คนที่อาการิคนเดียว
振り聴【フリテン】 furiten
เป็นสภาพที่ไม่สามารถขาน ron ได้เนื่องจาก
1. เคยทิ้งไพ่ที่สามารถทำให้อาการิได้ไปแล้วในกองทิ้ง
2. คู่ต่อสู้ทิ้งไพ่ที่อาการิได้แต่ไม่ยอมเรียก มือจะติดฟุริเท็นแบบนี้ไปจนกว่าจะถึงตาของตนเอง
3. เมื่อประกาศริจจิแล้ว มีคนทิ้งไพ่ที่อาการิได้ลงมาแต่ไม่ยอมเรียก มือจะติดฟุริเท็นไปจนจบรอบ
ถึงกระนั้นก็ยังสามารถ tsumo ได้
ベタオリ betaori
คือ ลักษณะของการเล่นยอมล้มเลิกความคิดที่จะอาการิ แต่หันไปทิ้งไพ่ที่ปลอดภัยแทน โดยไม่สนว่าไพ่ที่ทิ้งจะทำให้ชุดไพ่ที่มีบนมือเสียไปหรือไม่
辺張待ち【ペンチャンマチ】 penchan-machi
การรอชุดเรียงที่รอเพียงปลายด้านเดียว ได้แก่ ชุด 12 รอ 3, ชุด 89 รอ 7
河【ホー】 hoo
"ลำธาร" ในไพ่นกกระจอกหมายถึง กองทิ้งไพ่
河底牌【ホウテイハイ】 hooteihai
"ไพ่ก้นธารา" หมายถึง ไพ่ที่ทิ้งในตาสุดท้าย โดยผู้เล่นคนสุดท้ายของรอบนั้นๆ คนที่ขานอาการิด้วยไพ่ใบนี้ได้ จะได้รับยาคุพิเศษ 河底撈魚 (hootei-raoyui: เกี่ยวปลาจากก้นธารา)
和了【ホーラ】 hoora
คำเรียกอีกแบบหนึ่งของอาการิ สำหรับคนที่ไม่เคยอาการิได้จะเรียกว่า No-Hoora
放銃【ホウジュウ】 houjuu
"การเหนี่ยวไก" ความหมายเดียวกับ furikomu (ทิ้งโง่)
ポン pon
เป็นคำที่ใช้เปล่งออกมาเวลาจะเรียกไพ่ที่มีคนทิ้งลงมาเข้าชุดตอง จะเรียกจากใครก็ได้ และถือลำดับความสำคัญสูงกว่าการ chii
回し打ち【マワシウチ】 mawashiuchi
เป็นลักษณะการเล่นที่พยายามทิ้ง ไพ่ปลอดภัย (anzenpai) ไปพร้อมๆ กับ เล็งอาการิไปด้วย
満貫【マンガン】 mangan
ขีดจำกัดของแต้มที่เกิดจากแต้มในกรณีต่อไปนี้
3 ฮัง - ได้แต้ม 70 ฟุขึ้นไป
4 ฮัง - ได้แต้ม 40 ฟุขึ้นไป
และ 5 ฮัง
แต้มที่ได้รับในกรณีของเจ้ามือจะเป็น 12000 แต้ม ส่วนลูกมือจะได้รวม 8000 แต้ม
ในบางกฎจะมีการเพิ่มความสะดวกในการคิดคะแนน ซึ่งเรียกว่า 切り上げ満貫 [kiriagemangan: มังกังแบบปัดขึ้น] โดยปกติแล้วที่คะแนน
3han 60fu และ 4han 30fu จะได้คะแนนเป็น 11600 กับ 7700 แต่เพื่อความสะดวกบางครั้งก็จะปัดให้เป็น mangan ไปเลย
見せ牌【ミセハイ】 misehai
คือการเผลอเห็นไพ่ที่คู่ต่อสู้ยังไม่ทันทิ้งลองมาบนกองทิ้ง (อาจจะทิ้งจริงๆ แล้ว) สั่งเรียกไพ่นั้นก่อน ซึ่งเป็นการเสียมารยาท บางที่ถือว่าให้คนนั้นอดอาการิด้วยไพ่นั้นไปเลย เวลาเล่นก็ใจเย็นๆ ละกันนะครับ
明槓【ミンカン】 minkan
"คั่งเปิด" เกิดได้ 2 แบบหลักๆ คือ
1. 大明槓(daiminkan) เรียกไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งมาเข้ากับชุดตองบนมือทำให้เป็นคั่ง
2. 加槓(kakan) เคยเรียกชุดตองไปแล้วในตาก่อนๆ แล้วจั่วได้ไพ่ใบเดียวกับชุดตองนั้นมาอีก เลยทำให้ชุดตองนั้นกลายเป็นชุดคั่ง
明刻【ミンコウ】 minkou
"ตองเปิด" เกิดจากการเรียกไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งลงมาเข้ากับคู่บนมือทำให้เป็นชุดตอง
無駄自摸【ムダヅモ】 mudazumo
การจั่วได้ไพ่ที่ไม่จำเป็นต่อการเท็นไปขึ้นมา
迷彩【メイサイ】 meisai
"กลบเกลื่อน" เป็นทริกการการทิ้งไพ่เพื่อทำให้คู่ต่อสู้เดายาก ว่าเรากำลังรอตัวอะไร
面前【メンゼン】 menzen
"หน้าปิด" หน้าไพ่ที่ยังไม่เคยมีการเรียกมาก่อน
メンタンピン mentanpin
ชื่อย่อของยาคุที่มักจะมาด้วยกันได้แก่ Mensen, Tanyao, Pinfu
面子【メンツ】 mentsu
มี 2 ความหมาย
1. ขาไพ่นกกระจอก
2. ชุดไพ่ อันประกอบด้วย ชุดเรียง, ชุดตอง และ ชุดคั่ง
盲牌【モウパイ】 moupai
คำว่า "盲" แสดงความหมายคือ "ไม่ใช้ตา" คำนี้ใช้แสดงความสามารถของนักเล่นไพ่นกกระจอกที่มากประสบการณ์ที่สามารถรู้ไพ่ที่ตนหยิบได้เพียงแต่สัมผัสบนร่องสลักบนไพ่
么九牌【ヤオチュウハイ】 yaochuuhai
หมายถึง ไพ่เยา(Yao) ได้แก่ไพ่ 1, 9 และ ไพ่อักษร รวม 13 แบบ 52 ใบ
焼き鳥【ヤキトリ】 yakitori
"ไก่ย่าง" เป็นกฎที่จะลงโทษผู้เล่นที่ไม่เคยอาการิได้สักครั้งเลย ตั้งแต่ต้นจนจบเกมส์ ด้วยวิธีอะไรก็ได้สักอย่างที่ได้ตกลงกันไว้
役【ヤク】 yaku
รูปแบบการชนะที่จำเป็นต้องมีอย่างน้อย 1 รูปแบบเพื่อขานอาการิ แบ่งออกเป็น 2 แบบหลักๆ ก็
1. ยาคุที่เกิดจากรูปแบบของไพ่ที่เรียง
2. ยาคุที่เกิดจากสถานการณ์พิเศษ ได้แก่ riichi, ippatsu, tsumo, rinshankaihou, chankan, haitei, hootei, double riichi, nagashimangan, jinhou, tenhou และ chiihou
役牌【ヤクハイ】 yakuhai
ความหมายเดียวกับ fanpai เป็นยาคุ 1 ฮัง ที่สามารถเล่นได้ทั้งหน้าเปิด(fuuro) และหน้าปิด(menzen) มีเงื่อนไขคือ เก็บชุดตอง หรือ คั่งของ ลมประจำรอบ/ลมทิศของตนเอง/มังกร
*ถ้ามีหลายชุดก็จะได้ han เพิ่มตามจำนวนชุดที่ทำได้
役満【ヤクマン】 yakuman
ระดับของแต้มที่ได้จากการทำแต้มได้ 13 ฟุขึ้นไป หรือจากหน้าไพ่พิเศษ เป็นระดับคะแนนรองสูงที่สุด (รองจาก Double Yakuman)ในกรณีที่เป็นเจ้ามือจะได้แต้มรวม 48000 แต้ม แต่ในกรณีลูกมือจะได้ 32000 แต้ม
安手【ヤステ】 yasute
"มือถูก" หมายถึง ชุดไพ่บนมือที่ทำแต้มได้นิดเดียว
安目【ヤスメ】 yasume
"ตาถูก" คำตรงข้ามของ 高目(takame) หมายถึง การเท็นไปที่มีตัวรออยู่หลายตัว แต่เลือกอาการิด้วยตัวที่คะแนนต่ำ (เพื่อเน้นให้ชนะเร็วขึ้น)
山越し【ヤマゴシ】 yamagoshi
"ข้ามเขา" ใช้เรียกการเล่นของผู้เล่นบางกลุ่ม เมื่อถึงเวลาเท็นไป แล้วไพ่ที่ตนเองรอถูกทิ้งลงมาแล้ว แต่ไม่ยอมขาน ron กลับปล่อยให้ผ่านมาจนถึงตาของตนเองอีกครั้งหนึ่ง เพื่อรอให้ฟุริเท็นหายไป แล้วรอ ron จากผู้เล่นเป้าหมายที่กำหนดไว้ หากริจจิไปแล้วจะไม่สามารถใช้วิธีนี้ได้เพราะมือ จะติดฟุริเท็น ไปจนจบรอบ
闇聴【ヤミテン】 yamiten
"เท็นไปมืด" สภาพที่เท็นไปแล้วรออาการิโดยไม่ขานริจจิ
ラス Last
ในไพ่นกกระจอกหมายถึงเลข 4 เลขนี้สำหรับไพ่นกกระจอก เสมือนเลขสุดท้าย
- ไพ่ใบที่ 4 ก็คือใบสุดท้าย
- รอบ 4 ก็เป็นรอบสุดท้าย
- ผู้เล่นคนที่ 4 ก็คนสุดท้าย
ラス和了【ラスアガリ】 Last-Agari
หมายถึง คนที่อาการิคนสุดท้ายของรอบสุดท้ายในการเล่น
ラス親【ラスオヤ】 Last-Oya
เจ้ามือในรอบสุดท้าย
ラス牌【ラスハイ】 Last-hai
ไพ่ใบสุดท้ายที่ออกมา จากทั้งหมด 4 ใบ
ラス前【ラスマエ】 Last-mae
รอบก่อนรอบสุดท้ายของการเล่น
ラス目【ラスメ】 Last-me (ลาสเมะ)
คนที่มีคะแนนน้อยที่สุดในปัจจุบัน ตรงข้ามกับ Top-me
立直【リーチ】 Riichi
เป็นการประกาศให้ประจักษ์ว่าปัจจุบันเท็นไปแล้ว และเป็นหนึ่งในยาคุที่สามารถใช้เพื่อจบเก็บได้ ทำได้เมื่อหน้าไพ่ปิด แล้วมีแต้ม 1000 เหลือตั้งแต่ 1000 แต้มขึ้นไป ซึ่งมีขั้นตอนการประกาศดังนี้
1. ยอมสละ 1000 แต้ม เป็นค่าเดิมพัน (ปกติจะใช้การวางไม้ 1000 แต้มไว้เป็นสัญลักษณ์)
2. ทิ้งไพ่ลงมาวางนอน 1 ใบ เป็นสัญลักษณ์
เมื่อริจจิแล้วทุกครั้งที่ถึงตาที่หยิบไพ่ขึ้นมา ถ้าไพ่นั้นไม่สามารถทำให้อาการิได้ จะต้องทิ้งไพ่ที่หยิบได้นั้นลงมา กล่าวง่ายๆ คือ เมื่อริจจิแล้วจะไม่สามารถเปลี่ยนไพ่บนมือได้อีก
立直棒【リーチボウ】 Riichibou
ไม้ 1000 แต้มใช้เป็นสัญลักษณ์บอกว่าทำการริจจิอยู่
理牌【リーハイ】 riihai
การจัดไพ่บนมือให้ดูง่าย เล่นไพ่จริงต้องนั่งจัดเอง แต่ถ้าเล่นในเกมส์ ระบบเกมส์จะจัดให้
二翻縛り【リャンハンシバリ】 ryanhan-shibari
กฎพิเศษที่ต้องมียาคุตั้งแต่ 2 ยาคุขึ้นไป ถึงจะจบเกมส์ได้
両面待ち【リャンメンマチ】 ryanmen-machi
การรอไพ่เข้าชุดเรียง 2 ด้านเวลาที่เท็นไป เช่น มี 45 รอ 3 หรือ 6 เพื่ออาการิ เป็นต้น
流局【リュウキョク】 ryuukyoku
การจบรอบโดยที่ไม่มีใครอาการิได้ การเปลี่ยนรอบจะเกิดขึ้นในการจบรอบแบบนี้ก็ต่อเมื่อเจ้ามือไม่เท็นไป
嶺上牌【リンシャンハイ】 rinshanhai
"ไพ่บนยอดเขา" กองไพ่เสริมที่วางอยู่ในกลุ่มเดียวกับ wanpai 4 ใบทางขวาสุด ซึ่งใช้จั่วเวลาที่ทำการเรียกคั่ง เนื่องจากเมื่อคั่งแล้วจะทำให้จำนวนไพ่ไม่พออาการิ หากหยิบไพ่ในกองนี้แล้วสามารถอาการิได้ด้วยการ tsumo จะทำให้ได้รับยาคุพิเศษ 1 han ที่มีชื่อว่า 嶺上開花(Rinshankaihou : บุปผาแย้มบานบนยอดเขา)
輪荘【リンチャン／ロンチャン】 rinchan/ronchan
"วนรอบ" หมายถึง การเปลี่ยนตำแหน่งเจ้ามือ
蓮荘【レンチャン】 renchan
การที่เจ้ามือได้ยังได้เล่นต่อโดยที่ไม่เกิดการเปลี่ยนรอบ
栄和【ロン】 ron
การอาการิด้วยไพ่ที่คู่ต่อสู้ทิ้งลงมา
割れ目【ワレメ】 wareme
ในไพ่นกกระจอก หมายถึง "ลำดับของกำแพงที่เป็นตำแหน่งเริ่มพัง" เป็นกฎการแบบหนึ่งที่หากคนที่นั่งอยู่ในตำแหน่งที่พังกำแพงสามารถอาการิได้ จะได้รับคะแนน 2 เท่าจะปกติ
王牌【ワンパイ】 wanpai
"ไพ่ราชา" แต่จริงๆ เป็นกองไพ่ที่ไม่สามารถจั่วได้ เป็นกองที่ตัดมาจาก 7 กองสุดท้ายของกำแพงจั่วไพ่ ซึ่งประกอบด้วยไพ่ 14 ใบ
โดยที่
2 กองสุดท้าย จะเป็นกองของ 嶺上牌【リンシャンハイ】 rinshanhai
1 กองถัดมา จะเป็นกองของ dora ประจำรอบ
4 กองถัดมา จะเป็นกองของ kandora (โดร่าที่เปิดหลังจากการคั่ง)
มีหลักที่ต้องยึดถือปฏิบัติคือ "กองไพ่ wanpai จะต้องมี 14 ใบเสมอ" นั่นคือทุกครั้งที่เกิดการเรียก "คั่ง" จะต้องมีการทดแทนไพ่ที่ถูกจั่วไป โดยการเอาไพ่ haitei (ไพ่ใบสุดท้ายที่สามารถจั่วได้) ใบเดิม ไปใส่ไว้ทางซ้ายของกอง kandora
#1 By เพ้อเบอร์2 พิทักษ์ความยุติธรรม【はや】 on 2009-05-21 18:21